ಬಿಜೆಪಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಮಿತ್ರ ಪಕ್ಷವಾಗಿರುವ ಬಿಹಾರ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ನಿತೀಶ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ದರ ಮತ್ತು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ವಿದ್ಯುತ್ ದರಗಳಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಧ್ವನಿಯೆತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಭಾವ್ಯ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅವರು ರಾಜ್ಯ ಚುನಾವಣೆಯ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣಿಟ್ಟು ಅದನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಬಹುದು.
ನ್ಯಾಶನಲ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಅಲೈಯನ್ಸ್ (ಎನ್ಡಿಎ) ಜೂನ್ 8 ರಂದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಲಿರುವುದರಿಂದ, ಬಿಹಾರ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ನಿತೀಶ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ವಿದ್ಯುತ್ ವಲಯಕ್ಕೆ ‘ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರ ಒಂದು ಸುಂಕ’ ಎಂಬ ದೊಡ್ಡ ಬೇಡಿಕೆಯು ಗಮನದಲ್ಲಿದೆ.

ನಿತೀಶ್ ಕುಮಾರ್ ಕಳೆದ ವರ್ಷವೂ ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ ದುಬಾರಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ರಚನೆಯಾಗಲಿರುವ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದಾಗಿ ಶಕ್ತಿಯ ಡೈನಾಮಿಕ್ಸ್ನಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಅವರು ಇದನ್ನು ಅಜೆಂಡಾದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಹಾಕಬಹುದು.
ಆದರೆ ಈ ಬೇಡಿಕೆ ಏನು ಮತ್ತು ಸವಾಲುಗಳೇನು? ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರ, ಒಂದು ಸುಂಕದ ಸುತ್ತ ಏನು ಎಂಬುದರಬಸುತ್ತಾ ಚರ್ಚೆ ಏನು?
ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ವಿದ್ಯುತ್ ಅಥವಾ ವಿದ್ಯುತ್ ದರವು ರಾಜ್ಯಗಳಾದ್ಯಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕಂಪನಿಗಳು (ಜೆನ್ಕೋಸ್) ರಾಜ್ಯ ವಿದ್ಯುತ್ ನಿಯಂತ್ರಕ ಅನುಮೋದಿಸಿದ ದರದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ವಿದ್ಯುತ್ ವಿತರಣಾ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ (ಡಿಸ್ಕಾಮ್ಗಳು) ವಿದ್ಯುತ್ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
‘ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರ, ಒಂದು ಸುಂಕ’ ಅಥವಾ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಏಕರೂಪದ ಸುಂಕವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವಂತೆ ನಿತೀಶ್ ಕುಮಾರ್ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತದ್ದಾರೆ. ರಾಜ್ಯವು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ದುಬಾರಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಖರೀದಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ದರದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಖಜಾನೆಗೆ ಹೊರೆಯಾಗಿದೆ..
ನ್ಯಾಶನಲ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಅಲಯನ್ಸ್ (ಎನ್ಡಿಎ) ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ನಿತೀಶ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಲಿದ್ದು, ಅವರ ಹಳೆಯ ವಿನಂತಿಯು ಪ್ರಮುಖ ಬೇಡಿಕೆಯಾಗಿ ಬದಲಾಗಬಹುದು.
ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ್ಯಂತ ವಿದ್ಯುತ್ ದರದ ಸಮಾನತೆಯು ದೇಶದ ಸಮಗ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಪರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಿಂದುಳಿದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಗಮನವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಬಿಹಾರಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ವರ್ಗದ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟಿದ್ದರು, ಇದು ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೆಚ್ಚದ ಹಂಚಿಕೆಗೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಹವಾಗಿಸುತ್ತದೆ.
2025 ರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಿಹಾರ ರಾಜ್ಯ ಚುನಾವಣೆಗೆ ತಮ್ಮ ಮುಂದಾಳತ್ವದಲ್ಲಿ, ನಿತೀಶ್ ಕುಮಾರ್ ತನ್ನ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಬಹುದು ಏಕೆಂದರೆ ಸಬ್ಸಿಡಿ ದರದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಡುವ ಒಂದು ಉತ್ತಮವಾದ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.
ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ದೇಶಕ್ಕೆ ಒಂದು ವಿದ್ಯುತ್ ದರವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಬಹುದೇ?
ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಇಲ್ಲ, ಕನಿಷ್ಠ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.. ವಿದ್ಯುತ್ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರಕಾರ ಏಕಕಾಲೀನ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ, ಅಂದರೆ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳೆರಡೂ ಅದರದೇ ಆದ ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಸುಂಕಗಳನ್ನು ಏಕರೂಪಗೊಳಿಸಲು ಅಥವಾ ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನುಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ವದ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ.ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಲು, ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆಯಬೇಕು. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ರಾಜ್ಯಗಳಾದ್ಯಂತ ಒಮ್ಮತವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ರಾಜ್ಯವು ವಿಭಿನ್ನ ಆದ್ಯತೆಗಳು ಮತ್ತು ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ,ಇದು ಕಠಿಣ ಕಾರ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಏಕರೂಪದ ಸುಂಕವು ಬಿಹಾರಕ್ಕೆ ಲಾಭವಾದರೆ, ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೂ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗುವುದಿಲ್ಲವೇ?
ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಾಜ್ಯವು ವಿಭಿನ್ನ ಶಕ್ತಿಯ ಮಿಶ್ರಣ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಒಂದು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಹುದೋ ಅದು ಇನ್ನೊಂದು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡದಿರಬಹುದು. ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು, ವಿದ್ಯುತ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ದಕ್ಷತೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆಯ ವೆಚ್ಚವು ರಾಜ್ಯಗಳಾದ್ಯಂತ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ವೆಚ್ಚ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ರಾಜ್ಯಗಳು ಇದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಸರಾಸರಿ ಏಕರೂಪದ ಸುಂಕವು ತಮ್ಮ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಕಾರಣವಾಗಲುಬಹುದು..
ಇದಲ್ಲದೆ, ರಾಜ್ಯಗಳು ವಿವಿಧ ಗ್ರಾಹಕ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ವಿವಿಧ ಹಂತದ ಸಬ್ಸಿಡಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ಏಕರೂಪದ ಸುಂಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಸರ್ಕಾರವು ವಿವಿಧ ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಬಹುದೇ?
ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ವೆಚ್ಚವು ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ವೆಚ್ಚದ ಕಾರ್ಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳು ಜಲವಿದ್ಯುತ್ನಂತಹ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಮೂಲಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಕಡಿಮೆ ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಸುಂಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಮತ್ತು ಇತರ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಆಧಾರಿತ ಶಕ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸುಂಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
ಅಂತಿಮ ಬಳಕೆದಾರರು ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿಗಾಗಿ ಏಕರೂಪದ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕಾದರೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ ದುಬಾರಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಪಡೆಯುವ ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳು ಕಡಿಮೆ ಏಕರೂಪದ ಬೆಲೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ರಾಜ್ಯದ ಬೊಕ್ಕಸಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೊರೆ ಬೀಳಬಹುದು. ರಾಜ್ಯದ ಡಿಸ್ಕಾಮ್ಗಳು ವಿವಿಧ ಆರ್ಥಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಮತ್ತು ಇದು ಅವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೊರೆಯಾಗಬಹುದು.
ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಲುವು ಏನು?
ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ‘ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರ, ಒಂದು ಸುಂಕ’ ನೀತಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ ಆದರೆ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಜೆನ್ಕೋಸ್ನಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ವಿದ್ಯುತ್ಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ. ಬಹು ವಿದ್ಯುತ್ ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಏಕರೂಪದ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು, ದೇಶದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ದರಗಳನ್ನು ಕೈಗೆಟುಕುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸರ್ಕಾರವು ಜೂನ್ 2023 ರಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಜೋಡಣೆಯನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿತು.
ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಜೋಡಣೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ದೇಶದ ಎಲ್ಲಾ ವಿದ್ಯುತ್ ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಂದ ಖರೀದಿ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟದ ಬಿಡ್ಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಏಕರೂಪದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕ್ಲಿಯರಿಂಗ್ ಬೆಲೆಯನ್ನು (MCP) ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಮೂರು ವಿದ್ಯುತ್ ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಇಂಡಿಯನ್ ಎನರ್ಜಿ ಎಕ್ಸ್ಚೇಂಜ್ (IEX), ಪವರ್ ಎಕ್ಸ್ಚೇಂಜ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (PXIL) ಮತ್ತು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಪವರ್ ಎಕ್ಸ್ಚೇಂಜ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (HPX) – ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿಭಿನ್ನ MCP ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
ಆದರೆ ವಿದ್ಯುತ್ ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸುಮಾರು 7 ಪ್ರತಿಶತವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿವೆ, ಆದರೆ 90 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಖರೀದಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಮೂಲಕ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಎರಡನೆಯದಕ್ಕೆ, ಕೇಂದ್ರವು ತನ್ನದೇ ಆದ ನೀತಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿದೆ




